voorstelling boek "Christen-Democratisch & Vrouw"
30 september 2005
Toespraak door ELS VAN HOOF, Voorzitster Vrouw&Maatschappij,
Dames en Heren,
Hebben vrouwen een geschiedenis?
In de jaren '70 was deze vraag vaak voorwerp van discussie.
Historici gingen er toen van uit dat wat voor mannen gold wellicht
ook wel op vrouwen van toepassing was.
Ook de geschiedschrijving van de CVP was in hetzelfde bedje
ziek: vrouwen werden er hardnekkig vergeten. De gelegenheidspublicatie
die in 1986 naar aanleiding van 40 jaar CVP verscheen, beschreef
de stichtingsgeschiedenis van de partij. Ere-volksvertegenwoordigster
Magdalena Van Daele betreurde in een brief aan de CVP-voorzitter
dat er in het verhaal geen enkele vrouw aan te pas kwam. Ze
noemde diverse medewerksters die op dat ogenblik nog konden
getuigen van hun activiteiten in de beginjaren van de partij.
Bij 50 jaar CVP repte de prestigieuze publicatie over christen-democratie
"Tussen Staat en maatschappij" ook al met geen woord
over de vrouwen. De Standaard van toen had het over een 'mannelijke
zelfgenoegzaamheid waar geen woorden voor zijn'.
U zal begrijpen dat nog eens tien jaar later, Vrouw en Maatschappij
het zekere voor het onzekere neemt en zélf het verhaal
schrijft van de rol van vrouwen in de CVP/CD&V.
Het is immers belangrijk om vrouwen van vandaag bewust te maken
van een vergeten etappe uit onze politieke geschiedenis. Weet
hebben van het verleden, respect hebben voor de strijd en de
moeilijkheden van vorige generaties werkt inspirerend voor vrouwen
van vandaag.
Met deze bundel Christen-Democratisch & Vrouw streven we
geen volledigheid na. We willen ook een aanzet geven tot méér
onderzoek naar de ontwikkeling en standpunten van politieke
vrouwenbewegingen.
Zo behandelen we in hoofdzaak het nationale niveau. Onze waardering
gaat uiteraard ook uit naar alle die vrouwen die op lokaal vlak
of bij V&M dag na dag ijveren voor een meer vrouwvriendelijke
politiek. Daarnaast zoomen bewust in op de vrouwelijke politieke
pioniers: wie waren ze, wat deden ze, hoe gingen ze om met de
strijd voor de paritaire democratie, of de gelijke vertegenwoordiging
van mannen en vrouwen in de politiek.
Uit ons onderzoek en de gesprekken met vrouwelijke pioniers
blijkt dat 1974 een sleuteljaar is. Voor 1974 was politiek slechts
voor een beperkt aantal vrouwen weggelegd. Het waren de uitverkorenen.
Aangeduid door partij of vrouwenorganisaties. Van hen werd verwacht
zich enkel bezig te houden met de thema's die expliciet vrouwen
en moeders aangingen. Ze traden amper op de voorgrond.
Een citaat van Marguerite De Riemaecker, eerste vrouwelijke
Minister van ons land in 1965, in het boek: "De rol van
de vrouw is niet in de plaats te treden van de man. Ze heeft
wél een aanvullende rol waar mannen te kort komen."
Vrouwen werden betrokken in de politiek, niet om hun rechten
te realiseren maar wel uit eerder electorale overwegingen.
Vanaf 1974 zou dit veranderen. De tweede feministische golf
bereikte ook de Wetstraat. Vanaf dan gaat er ook aandacht naar
thema's als de combinatie arbeid/gezin, gelijk loon voor gelijk
werk, het openstellen van beroepen voor vrouwen edm.
CVP-vrouwen boekten gaandeweg successen bij het beïnvloeden
van de partijstructuren. CVP drukte mee het vrouwenstemrecht
door (jaren 40), de partij leverde de eerste vrouwelijke minister
in 1965, de eerste politieke vrouwenbeweging in 1974, de eerste
minister bevoegd voor gelijke kansen zowel op federaal als op
Brussels vlak (Miet Smet in 1985 en Brigitte Grouwels in 2004),
CVP lag aan de basis van de eerste quotawet en de eerste gouverneur
was christen-democratisch én vrouw (Hilde Houben Bertrand
1995).
Maar in het boek vindt u op blz 28 echter een citaat dat vele
CVP-vrouwen bekend in de oren klonk. Het komt van Manu Ruys
die in 1965 bij de aanstelling van Marguerite De Riemaecker
schreef dat "…zij een portefeuille kreeg die ze ruimschoots
verdient. Maar ze zou die reeds zonder die ene handicap van
heer sekse tien jaar eerder gekregen hebben. Een mannelijk parlementslid
met haar kwaliteiten zou op veertigjarige leeftijd Minister
zijn geweest..
Of nog: u zag zo net hoe CVP-staatssecretaris Verlackt op de
premierstoel ging zitten. Dertig jaar later vinden we het nog
steeds een grappige situatie. Brigitte Grouwels heeft deze week
terecht het probleem van de ondervertegenwoordiging van vrouwen
in de Brusselse adviesraden nog eens aangeraakt.
Ook vandaag moeten we verder werken aan de paritaire democratie.
Een vertegenwoordiging van vrouwen op de kieslijsten voor de
komende lokale verkiezingen zal weliswaar gegarandeerd zijn,
maar her en der zeggen mannen dat er geen vrouwen te vinden
zijn. Omdat er niet of te laat gezocht wordt naar vrouwen meent
Vrouw&Maatschappij. Zo past dit boek ook in de sensibiliseringscampagne
die we op dit ogenblik voeren om vrouwen te motiveren en te
inspireren om de stap naar de politiek te zetten. De authentieke
getuigenissen die in dit boek werden opgetekend hebben daarbij
een voorbeeldfunctie.
Maar nog fundamenteler lijkt mij het aanpakken van de spelregels
van het politiek bedrijf zélf. Die spelregels zijn op
het lijf geschreven van de geschoolde, 40-jarige man die weinig
of geen gezinsverantwoordelijkheid opneemt. Die heersende spelregels
zijn voor veel vrouwen, maar ook voor een groot aantal mannen,
een belangrijke aanleiding voor het draaideur-effect: rap binnen
in de politiek maar ook rap weer buiten. Er moeten passende
maatregelen genomen worden om een betere combinatie van arbeid,
zorg en politieke activiteiten mogelijk te maken.
Vrouw & Maatschappij deed een steekproef in de centrumsteden
en ging op zoek naar goede praktijken. In Roeselare wordt er
pas vergaderd nà 20u als het familiale spitsuur voorbij
is. Kortrijk bundelt vergaderingen in één week.
Antwerpen en Mechelen zorgen er voor dat de gemeenteraad niet
uitloopt. V&M zal een code voor gezinsvriendelijke politiek
bepleiten in die besturen waar CD&V na de verkiezingen van
2006 deel uitmaakt. Want vrouwen moeten meedoen. Daar fleurt
de politiek van op. Diversiteit binnen het politiek personeel
is immers de sleutel voor een evenwichtig beleid. Daar wil V&M
zich ook de volgende 60 jaar sterk voor maken.
Dames en Heren,
Het samenstellen van dit boek leverde momenten op van ontroering
over de strijdbaarheid van het eerste vrouwensecretariaat, van
verwondering over de miskenning van de realisaties van vrouwen,
van herkenning over de argumenten die door de vrouwenbeweging
van vroeger en nu worden aangehaald.
We hopen dat deze publicatie een uitnodiging is om samen naar
de toekomst te kijken. Samen met mannen. Ook mannen moeten feministen
worden. Want meer en meer mannen zien in dat paritaire democratie
in het belang van de samenleving in haar geheel is.
Dit werk dat we vandaag voorstellen is vooral ploegwerk geweest.
In de colofon sommen we de noeste medewerkers op. Twee wil ik
er hier vernoemen: prof. em. An Hermans en Gertie Van den Berghe
voor hun enthousiasme en hoogstaande bijdrage.
Ik nodig u uit om te luisteren naar getuigenissen.
